Yabancılar İkamet İzni (Oturum İzni)

Yabancı uyruklu kişilerin Türkiye’de oturum iznini belirli şartlara bağlamıştır. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 30 uncu maddesinde altı çeşit ikamet izni düzenlenmiştir.

1. Kısa Dönem İkamet İzni

Kısa süreli oturum izni yabancı uyruklu kişiler tarafından sıklıkla kullanılan oturum izinlerin birisidir.  Kısa süreli oturum izni 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 31 ila 33’üncü maddelerinde düzenlenmiştir. Buna göre,

  • Bilimsel araştırma amacıyla gelecek olan yabancılar,
  • Türkiye’de taşınmaz malı bulunan yabancılar,
  • Ticari bağlantı veya iş kuracak olan yabancılar,
  • Hizmet içi eğitim programına katılacak olan yabancılar,
  • Türkiye Cumhuriyetinin taraf olduğu anlaşmalar ya da öğrenci değişim programları çerçevesinde eğitim veya benzeri amaçlarla gelecek olan yabancılar,
  • Turizm amaçlı kalacak yabancılar,
  • Kamu sağlığına tehdit olarak nitelendirilen hastalıklardan birini taşımamak kaydıyla tedavi görecek olan yabancılar,
  • Adli veya idari makamların talep veya kararlarına bağlı olarak Türkiye’de kalması gereken yabancılar,
  • Aile ikamet izni şartlarını kaybetmesi durumunda kısa dönem ikamet iznine geçirilecek olan yabancılar,
  • Türkçe öğrenme kurslarına katılacak olan yabancılar,
  • Kamu kurumları aracılığıyla Türkiye’de eğitim, araştırma, staj ve kurslara katılacak olan yabancılar,
  • Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanlardan mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içinde müracaat eden yabancılar,
  • Türkiye’de çalışmayan ancak Bakanlar Kurulunca belirtilecek kapsam ve tutarda yatırım yapacaklar ile bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu,
  • Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı olan yabancılar,

Kısa süreli oturum hakkından gerekli şartları sağlamaları halinde yararlanabilmektedirler.  

2. Aile İkamet İzni

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 34 ila 37’nci maddelerinde ve Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 30 ila 34 üncü maddelerinde aile ikamet izni düzenlenmiştir. Bu maddelere göre

Türk vatandaşlarının, 5901 sayılı Kanunun 28 inci maddesi kapsamında olanların veya ikamet izinlerinden birine sahip olan yabancılar ile mültecilerin ve ikincil koruma statüsü sahiplerinin;

  • Yabancı eşine,
  • Kendisinin veya eşinin ergin olmayan yabancı çocuğuna,
  • Kendisinin veya eşinin bağımlı yabancı çocuğuna,

aile ikamet izni düzenlenebilir.

3. Öğrenci İkamet İzni

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 38 ila 41 inci maddelerinde ve Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 35 ila 39 uncu maddelerinde öğrenci ikamet izni düzenlenmiştir. Buna göre,

  • Aile ikamet izni bulunmayan ilk ve orta derecede öğrenim görecek yabancılara,  
  • Ülkemizde bir yükseköğretim kurumunda ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora, Tıpta Uzmanlık Eğitimi (TUS), Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi (DUS) seviyelerinde eğitim görecek yabancılara,

öğrenci ikamet izni düzenlenmektedir.

4. Uzun Dönem İkamet İzni

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 42 ila 45 inci maddelerinde ve Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 40 ila 43 üncü maddelerinde uzun dönem ikamet izni düzenlenmiştir. Buna göre,

  • Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış olan ya da Göç Politikaları Kurulunun belirlediği şartlara uyan yabancılara (mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü sahipleri hariç) Bakanlığın onayıyla valilikler tarafından uzun dönem ikamet izni düzenlenebilir.

5. İnsani İkamet İzni

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 46’ncı ve 47’nci maddelerinde ve Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 44’üncü maddesinde insani ikamet izni düzenlenmiştir. Buna göre,

  • Çocuğun yüksek yararı söz konusu olduğunda,
  • Haklarında sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı alındığı hâlde, yabancıların Türkiye’den çıkışları yaptırılamadığında ya da Türkiye’den ayrılmaları makul veya mümkün görülmediğinde,
  • Kanunun 55 inci maddesi uyarınca yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınmadığında,
  • Kanunun 53 üncü, 72’nci ve 77’nci maddelerine göre yapılan işlemlere karşı yargı yoluna başvurulduğunda,
  • Başvuru sahibinin ilk iltica ülkesi veya güvenli üçüncü ülkeye geri gönderilmesi işlemlerinin devamı süresince,
  • Acil nedenlerden dolayı veya ülke menfaatlerinin korunması ile kamu düzeni ve kamu güvenliği açısından Türkiye’ye girişine ve Türkiye’de kalmasına izin verilmesi gereken yabancıların, ikamet izni verilmesine engel teşkil eden durumları sebebiyle diğer ikamet izinlerinden birini alma imkânı bulunmadığında,
  •  Olağanüstü durumlarda,

insani ikamet izni düzenlenmektedir.

5. İnsan Ticareti Mağduru İkamet İzni

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 48 inci ve 49’uncu maddelerinde ve Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 45 inci ve 46’ncı maddelerinde insan ticareti mağduru ikamet izni düzenlenmiştir.

Bu maddeler kişilerin insan ticareti mağduru olduğu veya olabileceği yönünde kuvvetli şüphe bulunduğu durumlarda uygulanmaktadır.